Kür Almak Ne Demek?
İstanbul sokaklarında, toplu taşımada, bir kafede otururken ya da işyerinde, karşınıza çıkan pek çok farklı insanın hayatını gözlemliyorsunuz. Her biri, kendi yaşamını sürdürürken bazen belirli fırsatlara ulaşmak için bir adım atıyor. O fırsatlardan biri de “kür almak”tır. Peki, kür almak ne demek? Genelde sağlıkla ve özellikle de psikoterapi, terapi veya tedavi süreçleriyle ilişkilendirilse de, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından bakıldığında farklı bir anlam taşıyor. Kür almak, birçok insan için sadece tedavi veya iyileşme süreci değil, aynı zamanda sosyal, ekonomik ve kültürel bir hakkın talep edilmesidir.
Kür Almanın Toplumsal Cinsiyetle İlişkisi
Günlük yaşamda, hem kadınların hem de erkeklerin sağlıkla ilgili taleplerinin genellikle farklı şekillerde karşılandığını gözlemleyebiliyoruz. Örneğin, bir kadın, kendisini kötü hissettiğinde bir destek arayışına girdiğinde, onun “duygusal” olduğu ve bu yüzden bu tür hizmetlere daha fazla ihtiyacı olduğu sıkça dile getirilir. Oysa erkekler, toplumda “güçlü ve dayanıklı” olarak görülür ve sağlık hizmeti almak ya da bir kür talep etmek genellikle onlara “zaaf” olarak yansıtılır.
Bir gün, İstanbul’un kalabalık bir mahallesinde yürürken karşılaştığım bir manzarayı hatırlıyorum: Bir kadının, elleriyle karnını tutarak duraksadığını ve caddede hızla yürüyen insanlardan gözleriyle yardım beklediğini gördüm. Kimse durmadı. Ardından, belki de o an bir refleks olarak, o kadının başını iki eliyle tuttuğu, eski bir dükkânın vitrininde yansıyan görüntüsüne bakarken, onu görmeyi istemeyenlerin sadece ona değil, hepimize küresel anlamda yaptığı bir haksızlıkla karşılaştım. Kadınlar, sağlık ihtiyaçlarını dillendirirken bu ihtiyaçları normalde “büyütücü” veya “aşırı duyarlı” olarak değerlendiriliyor. Bu da, kadınların “kür alması” gerekliliği hakkında toplumsal bir baskı oluşturuyor.
Kadınların bu alandaki taleplerinin karşılanması, çoğunlukla aile içi ve evdeki rollerle bağlantılı olarak şekilleniyor. Sadece kadınlar için geçerli olmayan bir durum olsa da, bir kadının, çocukları için kür almak istediğinde –yani, herhangi bir tedavi sürecine başlamak istediğinde– bu talep bazen “işin gerekliliği” olarak değil, “bireysel istek” olarak gözükebiliyor. Oysa, toplumda bu tür taleplerin herkes için eşit şekilde değerlendirilmesi gerektiği açıktır. Toplumsal cinsiyet normları, bir kişinin sağlıkla ilgili ihtiyaçlarının ne şekilde algılandığını ve nasıl karşılandığını doğrudan etkileyebiliyor.
Kür Almanın Çeşitlilikle Bağlantısı
Çeşitli kimlik gruplarının, kür almakla ilgili talepleri de oldukça farklı şekillerde yansıyor. Özellikle, toplumda marjinalleşmiş grupların, kendileri için sağlık haklarını savunabilmesi, onların yaşadığı sosyal eşitsizliği açığa çıkarmaktadır. Bir bireyin, kültürel, etnik veya cinsel kimlikten dolayı kür almak gibi bir hakkı talep etmesi, bazen sistemin dışına itilmiş olmasını anlamına gelebilir. Çünkü, toplumun “normal” olarak gördüğü sınırların dışındaki bireylerin sağlık hakkı talepleri, bazen görmezden gelinir veya küçümsenir.
Birçok etnik gruptan insan, yaşadığı sosyal çevrede kür alma ihtiyacını dile getirirken daha fazla engelle karşılaşır. Toplumda kabul görmeyen bir sağlık talebi, genellikle görmezden gelinir ve yalnızca egemen grup tarafından onaylanan talepler geçerlilik kazanır. Çeşitlilik anlayışının, insanların kür almak gibi basit bir haktan bile dışlanmaması gerektiğini hatırlatmamız gerektiğini düşünüyorum. Çünkü bu sadece tıbbi bir konu değil, bir toplumsal adalet meselesidir.
Bir örnek vereyim: İstanbul’da, farklı sosyoekonomik düzeylere sahip mahallelerde yaşayan insanlarla yaptığım sohbetlerde şunu fark ettim: Yoksul mahallelerde yaşayan, büyük kısmı göçmen olan bireylerin sağlık hizmetlerine erişim talebi, çoğu zaman göz ardı ediliyor. Halbuki, sağlık bir insan hakkıdır ve bu hakkın herkes için eşit şekilde sağlanması gerekir.
Kür Almanın Sosyal Adaletle İlişkisi
Sosyal adalet açısından bakıldığında, kür almak, sadece sağlıklı yaşamı sürdürebilmek için değil, aynı zamanda yaşam hakkını savunmak için bir gereklilik haline gelir. Özellikle ekonomik olarak düşük gelirli bireylerin, sağlık hizmetlerine ulaşmakta karşılaştıkları zorluklar, toplumda derin bir eşitsizlik yaratmaktadır. Sağlık hizmetlerine eşit erişim hakkı, bireylerin birincil taleplerindendir ve bu talep, sadece ekonomik durumla değil, toplumsal yapılarla da şekillenir.
Sokakta gördüğüm sahnelerden biri, bu tür adaletsizliklerin ne kadar derin olduğunu bana her zaman hatırlatıyor. Bir sabah, iş yerime giderken, yaşlı bir adamın, muayene olmak için sabahın erken saatlerinden itibaren bir sağlık ocağının önünde beklediğini gördüm. Sağlık hizmetine erişim sağlamak, ona karşı yapılan sistematik ayrımcılıkla ne kadar zorlaşıyordu. O yaşlı adamın, sağlık hakkını talep etme süreci, aslında adaletin ne kadar çarpık işlediğini de ortaya koyuyor.
Kür almak, sosyal adalet mücadelesinin de bir parçasıdır. İster sağlıkla ilgili bir tedavi talebi olsun, ister psikolojik destek talebi… Her bireyin, toplumda eşit haklara sahip olması gerektiğini hatırlatmak için bu tür taleplerin duyulması, görünür hale gelmesi şarttır.
Sonuç: Kür Almak, Bir İhtiyaçtan Daha Fazlasıdır
Kür almak, sadece bir tedavi süreci değil, aynı zamanda eşitlik, hak ve adaletin talep edilmesidir. Toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet bağlamında, kür almak, bireylerin yaşam haklarına saygı gösterilmesi gerektiğini bir kez daha ortaya koymaktadır. Sağlık hizmetlerine erişim hakkı, toplumun en temel adalet ölçütlerinden biridir ve herkes için eşit bir şekilde sunulmalıdır. Bunu sağlamak ise, hem kişisel hem de toplumsal bir sorumluluktur.